Çocuklarda Kaygı

Yorum Terapi'nin kurucusu Yasemin Meriç Kazdal, bize çocuklarda farklı sebeplerden ve farkı şekillerde şekil gösteren kaygı, endişe durumunu resmetti. Yazının içinde de belirtildiği gibi, genel bir resim çizmeyi amaçlayan bu yazının içindeki öneriler tedavi niteliği taşımaz; anne babanın çocuğuna dair spesifik endişeleri için doktor ile birebir görüşme gerekir.

Çocukların zaman zaman belli konularda endişelenmeleri, korkmaları son derece normaldir. Kaygı stresli bir durum karşısında yaşanan huzursuzluk, tedirginlik hissidir. Fakat bazı çocuklar için kaygıyla başa çıkmak oldukça zordur ve hissettikleri bu duygu günlük hayatlarını, işlevselliklerini etkilemeye başlar. İşte o zaman çok geç kalmadan bir uzmana başvurmakta fayda vardır. Peki hangisinin normal hangisinin ciddi bir durum olduğunu nasıl anlarız? 

Çocuklarda kaygı belirtileri nelerdir?

Kaygı çocuğun korku, panik, utanç hissetmesine neden olabilir. Çocuklarda kaygı belirtilerinin bir kısmını şu şekilde sıralayabiliriz:

  • konsantrasyon problemleri
  • uyku problemleri, kabuslar
  • yeme düzeninde bozulma 
  • içine kapanma
  • mide bulantısı, karın ağrısı
  • çabuk öfkelenme, öfke patlamaları yaşama
  • sürekli endişe hali ve olumsuz düşünme 
  • huzursuz hissetme, yerinde duramama hali, çok sık tuvalete gitme
  • sürekli ağlama nöbetleri
  • fiziksel olarak sebebi olayan ağrılar çekme 

Çocuğunuz neden kaygılı hissettiği anlamlandırabilecek kadar büyük olmayabilir. Kaygının sebebi herkeste farklılık gösterebilir. Küçük çocuklarda en sık görülen ayrılık kaygısıdır. 

Çocuklarda Gölen Kaygı Bozuklukları

Spesifik Fobi 

Çocuklar genellikle canavarlar, oyun karakterleri, hayaletler vb. şeylerden korkarlar. Bu korkular büyümenin bir parçasıdır ve normaldir ancak fobiye dönüşme potansiyeli yüksektir. Eğer çocuğunuzun bu korkuları yoğun bir şekilde hissediyor  ve günlük yaşantısını olumsuz etkileniyorsa önlem almak sağlıklı olacaktır. 

Yaygın Anksiyete Bozukluğu 

Pek çok çocuk için korkular, kaygılar yaşamak normal olsa da kimi çocuklar pek çok durum için sebebi olmaksızın kaygı duyarlar. Yaygın anksiyete bozukluğu yaşayan bireyler günün çoğunluğunda kaygılı hissederler ve en son ne zaman rahat hissettiklerini hatırlamakta güçlük çekerler. 

Ayrılık Kaygısı 

Ayrılık kaygısı çocuğun annesinden, babasından veya bakım veren kişiden ayrılma konusunda yoğun kaygı çekmesi durumudur. 

Küçük çocuklarda oldukça yaygındır. 6 ay civarında gelişmeye başlar. Özellikle ilk okula başlanan zamanlarda ortaya çıkar. Çocuk annesini göremeyince yoğun kaygı hisseder ve işleyişine devam edemez. 

Sosyal Kaygı Bozukluğu 

Sosyal kaygı diğer insanların bulunduğu sosyal ortamların, aktivitelerin kaygı yaratmasıdır. Utangaçlık, çekingenlik son derece normaldir ve her çekingen çocukta elbette kaygı bozukluğu yoktur. Ancak ne zamanki bir alışveriş merkezine gitmek, telefonlar konuşmak, arkadaşlarla oyun oynamak başa çıkılamayacak korkular yaratmaya başlıyorsa çocuk söyleyeceği ya da yapacağı birşeyin onu komik kötü bir duruma düşüreceği konusunda sürekli kaygılanıyorsa o zaman kaygı bozukluğu konusunda şüphelenilir. Tanıyı koyacak olanlar uzmanlardır. 

Okul Anksiyetesi 

Bazen okula gitmek çocuklar için büyük bir stres kaynağı olabilir. Özellikle okul değişikliği yaşandıysa stres artabilir. Çocuğun yaşadığı kaygı davranışlarını da olumsuz etkileyecektir. 

Çocuklar her zaman bu endişelerini aileleriyle paylaşamayabilirler. Ancak sürekli hasta hissetmek, fiziksel açıklamaları olmayan sürekli ağrıların olması, sabahları ağlamak, yorgun hissetmek kaygı belirtisi olabilir. 

Eğer tüm bunlar günlük hayatını etkiliyorsa o zaman bir sorundan bahsedilir. 

Travma Sonrası Stres Bozukluğu

Travmatik bir olay yaşandıktan sonra meydana gelen yoğun kaygı durumudur. Çocuğun günlük rutinlerinde bozulma gözlemlenir. Büyük bir olaydan sonra her çocukta travmatik stres bozukluğu gözlemlenecek denemez. Bir süre üzülmek, korkmak, kaygılanmak elbette ki normaldir. Bazen çocuklar kısa bir zaman sonrasında bunları atlatabilirken bazı durumlarda profesyonel müdahale şarttır. 

Obsesif-Kompülsif Bozukluk

OKB kısaca istenmeyen ve engellenemeyen düşünceler ve belli ritüelleri tekrarlayarak kaygıyı azaltmaya çalışan davranışlardan oluşan bir bozukluk olarak tanımlanabilir. Kişi için düşünceleri engellemek ve ritüelleri bozmak oldukça zordur. 

Nasıl Tedavi Edilir?

Eğer kaygı çocuğunuzun hayatını olumsuz etkiliyorsa bir uzmana başvurmak sağlıklı olacaktır. Ailelerin, öğretmenlerin, arkadaşların vb. çeşitli araştırmalar yapıp tanı koyması çocuğa, sizlere zarar verecektir. Yazılar sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanıyı koyacak ve tedaviyi sürdürecek olan kişiler uzmanlardır. Kaygı bozuklukları pek çok farklı yöntemle tedavi edilebilir. 

 Ailelere Öneriler 

  • Öncelikle neredeyse her yazımızda vurguladığımız gibi çocuklarla duyguları hakkında konuşmak, anladığınızı göstermek, dikkatlice dinlemek son derece önemlidir. Çocuğunuzla kaygıları hakkında konuşabilirsiniz. Anlayabileceği örneklerle kaygının ne olduğunu anlatabilirisiniz. 
  • Kaygıları ile başa çıkması konusunda ona yardımcı olun. Birlikte nelerin onu rahatlatacağını konuşabilirsiniz. 
  • Kaygı belirtilerini fark edebileceğini ve her zaman yardım alabileceğini öğretin. 
  • Eğer belli bir konuda kaygılanıyorsa o konu hakkında kitap, çizgi film vb. okuyabilir, izleyebilirsiniz. Anlamasını kolaylaştıracaktır. 
  • Çocuğunuz kaygılanmasın diye fazla koruyucu davranmak hem size hem ona zarar verecektir. Onu cesaretlendirin, başa çıkabileceğini gösterin. 
  • Küçük rahatlama teknikleri öğretin; derin nefes almak, beşe kadar saymak gibi. 
  • Bazen dikkat dağıtma özellikle küçük çocuklar için işe arayacaktır. Örneğin doktora giderken endişelenen küçük çocuğunuzla yoldaki kırmızı arabaları sayabilir ve konudan uzaklaşabilirsiniz. 
  • Kaygı geçişkendir. Aile bireylerini etkileyebilir. Kendi kaygılarınızın farkında olun. Eğer siz köpekten çok korkuyorsanız, sizi gözlemleyen ve sizden öğrenen çocuğunuz da yüksek ihtimalle köpekten korkacaktır. 


Yorum Yap